Sesja 4 — Pętle: kalkulator, który nie kończy się po jednym działaniu

✅ Sprawdź się z sesji 3

Cel

Poznać pętle while i for, i użyć ich, żeby kalkulator z sesji 3 wykonywał wiele działań pod rząd, zamiast kończyć się po jednym — aż użytkownik sam zdecyduje, że kończy.

Teoria w pigułce

while — powtarzaj, dopóki warunek jest prawdziwy

int licznik = 0;
while (licznik < 5) {
    printf("%d\n", licznik);
    licznik++;
}

Warunek sprawdzany jest przed każdym powtórzeniem. Jeśli od razu jest fałszywy, ciało pętli nie wykona się ani razu.

ImportantPętla nieskończona — jak ją rozpoznać i jak z niej wyjść

Jeśli zapomnisz licznik++, warunek licznik < 5 będzie zawsze prawdziwy — program “zawiesza się”, wypisując 0 w nieskończoność. To jeden z najczęstszych błędów początkujących. Ctrl+C w terminalu zawsze przerywa działający program — zapamiętaj ten skrót, przyda się wielokrotnie w tym kursie.

for — pętla ze znaną z góry liczbą powtórzeń

for (int i = 0; i < 5; i++) {
    printf("%d\n", i);
}

To dokładnie ten sam efekt co while powyżej, tylko trzy elementy sterujące (start, warunek, krok) są zebrane w jednym miejscu. Użyj for, gdy z góry wiesz, ile razy chcesz coś powtórzyć (np. “16 razy” przy inicjalizacji rejestrów CHIP-8 — zobaczycie to niedługo); użyj while, gdy koniec zależy od czegoś, co dzieje się w trakcie (np. “dopóki użytkownik nie wpisze ‘koniec’”).

Pętla sterowana wejściem użytkownika — REPL

REPL (Read-Eval-Print Loop) to pętla, która w kółko: czyta wejście, wykonuje coś na jego podstawie, wypisuje wynik. To dokładnie schemat, według którego działa interpreter Pythona, powłoka bash — i, nieprzypadkowo, procesor w trybie fetch-decode-execute, który zobaczycie w emulatorze.

char op;
int kontynuuj = 1;

while (kontynuuj) {
    printf("Podaj dzialanie (+, -, *, / albo 'q' aby zakonczyc): ");
    scanf(" %c", &op);

    if (op == 'q') {
        kontynuuj = 0;
    } else {
        // TODO: reszta logiki z sesji 3
    }
}

Zadania

Zadanie 1 — kalkulator w pętli

Przerób kalkulator z sesji 3 tak, żeby po wykonaniu jednego działania pytał ponownie, zamiast kończyć program. Użyj wzorca REPL z sekcji teorii — 'q' kończy program.

Zadanie 2 — licznik wykonanych działań

Dodaj zmienną int licznik_dzialan = 0; przed pętlą, zwiększaj ją po każdym wykonanym (nie: każdej próbie) działaniu. Po wpisaniu 'q', przed zakończeniem programu wypisz: "Wykonano %d dzialan.\n".

Zadanie 3 — suma wszystkich wyników

Dodaj float suma_wynikow = 0;, dodawaj do niej wynik każdego działania (niezależnie jaka to była operacja). Wypisz sumę na końcu. To wymaga, żebyś zapamiętał wynik działania w zmiennej przed wypisaniem go — nie tylko wypisywał go bezpośrednio w printf, jak dotąd.

Zadanie 4 (dla chętnych) — pętla for w praktyce

Napisz osobny mini-program, który używając for wypisuje tabliczkę mnożenia liczby wpisanej przez użytkownika (od 1×n do 10×n). To ćwiczenie z for, gdy liczba powtórzeń jest znana z góry (zawsze 10) — w odróżnieniu od kalkulatora, gdzie liczba powtórzeń zależy od użytkownika (stąd while, nie for).

Kryterium sukcesu

• Kalkulator działa w pętli — można wykonać kilka działań pod rząd bez ponownego uruchamiania programu.
• 'q' kończy program czysto (bez błędów, bez pętli nieskończonej).
• Licznik działań i suma wyników są poprawne po kilku różnych operacjach.
• Rozumiesz różnicę: for, gdy liczba powtórzeń jest znana z góry; while, gdy zależy od czegoś, co dzieje się w trakcie.